محمدرضا پیرچراغ، هیأت علمی گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) – نویسنده مسئول
10.22034/FTK.2023.711768
چکیده
روایات مهدویت و مباحث مربوطه به آن، جزء احادیث صعب و مستصعب بهشمار میآید تاجاییکه فهم و برداشت دقیق از اینگونه احادیث امر آسانی نبوده و جز با تتبع در کتب و روایات، دیدن خانواده احادیث، بررسی سیاق و بررسی اسناد روایات و استفاده از نظرات شارحان حدیث و علمای متقدم و متأخر میسور نمیگردد. احادیث «رایات سود» از جمله روایات موضوع مهدویت میباشد که بهسبب اهمیت، پراکندگی و تنوع حدیث توأم با مضامین گوناگون آن در منابع متعدد خاصّه و عامّه، تلاش فقهالحدیثی زیادی را برای رسیدن به فهم صحیح میطلبد. برخی از این روایات، مربوط به خروج ابومسلم بوده، دستهای به قبل از ظهور حضرت ولیعصرf اشاره داشته و در برخی دیگر، از وقایع قبل از قیامت ذکر شده است. بر این اساس اهمیت موضوع تحقیق پیشرو و لزوم بررسی سندی-متنی روایات «رایات سود» کاملا واضح بوده و تلاش میگردد تا اعتبارسنجی و صحت احادیث پرچمهای سیاه در منابع شیعه و ارتباط آن با ظهور حضرت ولیعصرf به خوبی تبیین گردد. در منابع شیعه، پنج حدیث به بیان پرچمهای سیاه پرداخته که اسناد تمامی آنها، مورد بررسی قرار گرفت و مشخص گردید این پنج حدیث با احتساب تعدد طُرُق، جمعاً نُه طریق سندی (3 سند صحیح، 2 سند حسن، 1 سند موثق و 3 سند ضعیف) را دارا است که همین مقوله خود، سبب استفاضه و اعتبار این روایات میگردد. ضمن کمکگرفتن از خانواده حدیث، مشخص گردید، روایات «رایات سود» از حیث مضمونی نیز مورد قبول بوده و محتوای آن پذیرفته میشود؛ همچنین پرچمهای سیاه از جمله مسائل مطرح شده در علم کلام نیز بوده و در این میان، برخی مدعیان مهدویت، هم برای اثبات حقانیت خود به این احادیث استناد نموده که با بررسیهای صورت گرفته عدم مطابقت آن افراد و گروهها، با صاحبان این پرچمها در احادیث مشخص گردید.