فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

ارزیابی انتقادی دیدگاه اجماعی نبودن بیعت با امیرالمؤمنین علیه السلام

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
پژوهشگر مؤسسه آموزش عالی أئمه اطهار علیهم السلام
10.22034/ftk.2024.1971074.1396
چکیده
از مجموع گزارش‌‌های تاریخی چنین برمی‌‌آید که پس از قتل عثمان، عموم مردم با حضرت علی بیعت کردند. با این حال، همواره یکی از شبهات مخالفان شیعه، ایجاد تردید و تشکیک در اجماعی بودن بیعت مردم با آن حضرت بوده است. یکی از زمینه‌‌های تقویت این دیدگاه، وجود برخی گزارش‌‌ها درباره بیعت نکردن برخی افراد با حضرت علی است. این مقاله با بهره‌‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کهن فریقین به دنبال بررسی میزان انطباق این دیدگاه با شواهد تاریخی و دلالت گزارش‌‌های مربوط به متخلّفان از بیعت است. یافته‌‌های این پژوهش نشان می‌دهد که این دیدگاه، بر منابع تاریخی و حدیثی متقدّم و دانشمندان شیعه و اهل‌سنّت منطبق نیست و حتّی برخلاف این دیدگاه، برخی از بیعت عمومی برای نخستین بار در تاریخ اسلام در خلافت حضرت علی سخن گفته‌‌اند. گزارش‌‌های موجود درباره متخلّفان از بیعت نیز دلالت‌‌های متفاوتی دارد و بیعت نکردن این گروه با حضرت علی را اثبات نمی‌‌کند و اندیشمندان نیز در این باره دیدگاه‌‌های مختلفی ابراز داشته‌‌اند. به نظر می‌رسد انگیزه‌‌های سیاسی و شخصی مانند بهانه مسلمان‌کشی، دوستی با عثمان بن عفان و معاویه بن ابی‌سفیان، دشمنی با امام علی و طمع داشتن به خلافت، در بیعت نکردن این افراد را باید از مهم‌ترین عوامل این مسئله دانست.
 
 
کلیدواژه‌ها

موضوعات