فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

بررسی انتقادی تقابل رویکرد فلسفی و رویکرد تاریخی درباره قلمرو علم امام

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
10.22034/ftk.2024.2005122.1506
چکیده
در نظام‌نامه اعتقادی امامیه، علم یکی از اوصاف امام است که با وجود اتّفاق‌‌نظر نسبت به ویژه‌بودن آن نزد علمای امامیه، در کمیّت وکیفیّت آن، دیدگاه‌های متفاوتی تا کنون ارائه شده است و چالش‌برانگیزترین آن‌ها، قلمرو و کمیّت آن بوده است. در گذشته، اختلاف و کشاکش درباره قلمرو علم امام بیشتر بین متکلّمان و محدّثان بود و در دهه‌های اخیر، دو رویکرد دیگر به این اختلاف‌ها دامن زدند. یکی با نگاه فلسفی- عرفانی، قلمرو علم امام را همانند علم خداوند احاطی، نامحدود و غیرمقیّد و دیگری، با نگاه تاریخی- کلامی، قلمرو علم امام را بسیار محدود و مقیّد دانسته است. این تقابل، پس از تدوین شهید جاوید، نمود بیشتری پیدا کرد و همچنان در نوشتار، گفتار و مناظره‌های پیروان هر دو رویکرد اخیر ادامه پیدا کرده است. از این رو، آنچه در این جستار دنبال می‌شود، بررسی و نقد دیدگاه دو رویکرد فوق درباره قلمرو علم امام -البتّه با توجّه به محدودیت مقاله- است تا اولاً، تفاوت دو رویکرد اخیر با رویکرد متکلّمان و محدّثان پیشین آشکار گردد و ثانیاً، منشأ شائبه غلو در رویکرد فلسفی و تقصیر در رویکرد تاریخی نیز نشان داده شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات