فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

بررسی و نقد نظریّه بیعت اختیاری امیر مؤمنان با خلفا و پیامدهای آن در «مذهب شیعه» دونالدسن

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
محمد کاظم اسماعیلی 1
حسن رضایی هفتادر 2
1 دانش‌‌آموخته سطح چهار امام‌شناسی، دانشجوی دکتری دانشگاه معارف
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران
10.22034/ftk.2024.2010865.1546
چکیده
دونالدسن از جمله مستشرقانی است که کتابی با عنوان «مذهب شیعه» نگاشت و هنوز در مطالعات شیعه‌پژوهی، مستند و مرجع قرار می‌گیرد؛ از این رو، بررسی و تحلیل دیدگاه‌های وی، جهت انتقال صحیح معارف تشیّع در غرب، ضروری به نظر می‌رسد. از جمله مباحث چالش‌برانگیز که وی بر آن تأکید نموده است، بیعت حضرت علیj با خلفا است که نتایجی را بر آن بنا نموده است؛ از جمله منصب مشاور خلیفه، احترام و روابط دوستانه و همکاری با خلفا. نگاشته پیش‌رو، با روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی و نقد فرازهایی از فصل دوّم کتاب پرداخته است. در نقدهای کلی، شیوه پژوهش نگارنده، گزارش مطالب بدون استناد، بهره‌گیری از منابع نامعتبر و تحلیل‌های نادرست، از کاستی‌های نوشته وی شمرده شد؛ همچنین در نقد محتوایی به دست آمد
که اصل وقوع بیعت، محلّ تردید و بر فرض تحقّق، اجباری یا مصلحت‌اندیشانه بوده است. مشورت‌ها و همکاری‌های محدود نیز بر اساس وظایف امام برای حفظ اساس اسلام، ارشاد و دفاع از حق ستمدیده، تحقّق یافته است، از این رو، ادّعای وقوع بیعت اختیاری و پیامدهای آن از سوی نگارنده مذهب شیعه، محلّ نقاش است.
 
کلیدواژه‌ها
شبهات امامت
دونالدسن
نقد مستشرقان
مذهب شیعه
بیعت با خلفا
همکاری با خلفا
روابط دوستانه

موضوعات

فصلنامه تحقیقات کلامی
دوره 12، شماره 47
زمستان 1403
صفحه 87-106