فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

رابطه عقل با نفس و روح در ساحت حیات انسان در روایات امامیه

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
شعبان نصرتی
محمد رکعی
هیات علمی پژوهشکده کلام اهل بیت علیهم السلام پژوهشگاه قرآن و حدیث
10.22034/ftk.2024.2030381.1632
چکیده
بر اساس روایات عقل، روح و نفس سه عنصر در ساحت حیات انسان هستند که ممکن است در سه وجود مستقل یا به­عنوان سه قوای یک موجود در ساحت حیات انسان تحقّق یافته باشند، فارغ از این دو، این مقاله در مقام بررسی نوع ارتباطات عقل با دو عنصر دیگر است تا روشن کند که عقل در اصل جعل در ساحت حیات انسان، در بقا و کارکرد و چگونگی ارتباط با این دو عنصر چه مؤلّفه­های دارد. این پژوهش با رویکرد نص­گرایانه و با تحلیل نصوص دینی به این نتیجه می­رسد که عقل، در اصل جعل، در ساحت حیات انسان وابسته به هیچ­یک از این دو عنصر نیست؛ ولی در بقا و کارکرد، کاملاً وابسته به روح است. از یک سو، روح ظرف برای عقل است و از سوی دیگر، روح مانند چراغ­دانی برای نور عقل است. در ارتباط با نفس رابطه عقل دو گونه است. در جایی که نفس در بُعد منفی مطرح است، عقل مقابل و دشمن آن است، ولی آن­جایی که بُعد مثبت یا خنثی دارد، عقل علّت حیات نفس است. 
 
کلیدواژه‌ها
عقل
نفس
روح
ارتباط عقل با روح
ارتباط عقل با نفس

موضوعات

فصلنامه تحقیقات کلامی
دوره 13، شماره 48
بهار 1404
صفحه 65-88