طلبه سطح چهار رشته امام شناسی، مرکز تخصصی امامشناسی
10.22034/ftk.2025.2031224.1635
چکیده
تعریف متکلّمان امامیه از امامت به «ریاست عامه»، در فضای گفتمان امامتی با معتزلیان عقلگرای بغداد شگلگرفت. این ادبیات در مسیر تاریخی خود بهعنوان تلّقی امامتی جامعه امامیه، قلمداد شد. به نظر میرسد که تکیه بر چنین تعریف و ادبیاتی، برخاسته از الزامات گفتوگوهای کلامی بوده و البتّه با یک نگاه عمیقتر میتوان نشان داد که این تعریف، در تبیین امامت با تلقّی امامتیِ امامیه، هماهنگ نیست. در مسیر تبیین دیدگاه مذکور با رویکردی تاریخی- تحلیلی، به تحوّل مدارس کلامی شیعه در مسئله امامت از مدرسه کوفه تا مدرسه بغداد، تلقّی اهلسنّت از امامت بهعنوان خلافت سیاسی و همچنین تبیین وظایف امام و تمرکّز متکلّمان امامی به کارکردهای اجتماعی و سیاسی آن و بررسی اوصاف امام در منابع کلامی امامیه پرداخته شد. در نهایت، با بیان پیشینه تعریف امامت به ریاست و توضیح مفردات آن در بیان متکلّمان بزرگ، نمیتوان گفت چنین دیدگاهی از امامت، تلقّی امامیه را برآورده میسازد.
