فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

بررسی انتقادی آفرینش و خلقت نوری پیامبر و امام از دیدگاه ایگناس گلدزیهر

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فلسفه و کلام اسلامی مدرسه عالی و دانشگاه شهید مطهری تهران
2 دانش‌آموخته دکتری فلسفه تطبیقی دانشگاه شهید مطهری
3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه شهید مطهری
10.22034/ftk.2024.2025255.1616
چکیده
ایگناس گلدزیهر، اسلام­شناس مشهور یهودی، با استناد به شباهت­های ظاهری و تأثیرپذیری تطوّری، آموزه شیعی نخستین مخلوق بودن و خلقت نوری پیامبر و امامان را به فلسفه نوافلاطونی و مکاتب متأثّر از آن مرتبط دانسته ­است. او معتقد است که این باور، ریشه در مکاتب کهن دارد و از طریق اهل­سنّت وارد جهان تشیّع شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر قرآن­کریم، روایات مشهور و تاریخ قطعی، به نقد این ادّعا پرداخته و نشان می­دهد که این دو آموزه، با وجود برخی شباهت­های ظاهری، تفاوت­های بنیادینی دارند و ریشه­های آموزه خلقت نوری در باورهای نخست شیعه و متون دینی آن نهفته است. همچنین با مقایسه دقیق این آموزه با نظریّه­های نوافلاطونی و گنوسی، تفاوت­های بنیادین میان این دو آشکار می­شود و مشخّص می­گردد که تطبیق تطوّری آن­ها با یکدیگر صحیح نیست و نمی­توان این آموزه در شیعه را محصول تأثیر خارجی دانست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات