فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

ارزیابی رویکرد مادّی‌گرایانه به مفاهیم غیبی در تفسیر پرتوی از قرآن

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
فیروز اصلانی 1
محمد مرادی 2
احمد کریمی 3
سید ضیاءالدین علیانسب 4
1 عضو هیات علمی گروه معارف دانشکده علوم پزشکی مراغه، ایران
2 استادیار علوم قرآن، دانشگاه قرآن و حدیث، ایران،
3 دانشیار گروه کلام و عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث
4 دانشیار دانشگاه حضرت معصومه، قم، ایران،
10.22034/ftk.2025.2020744.1599
چکیده
تجربه‌گرایی در دوران معاصر، موجب رشد رویکرد مادّی در عرصه­های مختلف  از جمله تفسیر قرآن گردید. عدّه‌ای بر اساس این رویکرد، به تحلیل مفاهیم غیبی قرآن پرداختند. با استناد به پاره‌ای از نظرات آیت‌الله طالقانی برخی گفته‌اند که وی مفاهیم غیبی را به امور مادّی تأویل کرده است. با توجّه به چالش‌های کلامی این رویکرد، ضروری است که دیدگاه وی مورد ارزیابی قرار گیرد. نوشتار حاضر با گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه­ای و پردازش آن با رویکرد توصیفی تحلیلی، انگاره رویکرد مادّی­گرایانه به مفاهیم غیبی در تفسیر پرتوی از قرآن را بررسی نموده و بدین نتیجه رسیده است که تطبیق مادّی با مبانی فکری و عقیدتی وی سازگار نیست، امّا در مبانی تفسیری وی، بسترهایی یافت می­شود که او را به سمت تفسیر مادّی از مفاهیم غیبی سوق می­دهد؛ از جمله مشهودانگاری مصداق قسم‌های قرآن، بدبینی به روایات تفسیری و اثرپذیری از مکتب محمّد عبده را می‌توان نام برد.
 
کلیدواژه‌ها
تجربه‌گرایی
پرتوی از قرآن
رویکرد مادّی‌گرایانه
قرآن
مفاهیم غیبی

موضوعات

فصلنامه تحقیقات کلامی
دوره 13، شماره 49
تابستان 1404
صفحه 7-26