فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

پی‌جوئی اصالت تاریخی اندیشه رجعت در سده نخستین هجری

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم و عضو انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه
2 استادیار، تاریخ کلام، پژوهشکده کلام اهل‌بیت علیهم‌السلام، پژوهشگاه قرآن و حدیث
10.22034/ftk.2024.2024871.1613
چکیده
 
اندیشه رجعت از آموزه­های اختصاصی و مهم کلام امامیه به­شمار می­آید که اهمیت و خاص بودن آن در روایات اهل­بیت علیهم­السلام و کلام علمای دین به­وضوح دیده می­شود؛ امّا برخی مخالفان امامیه این باور شیعی را اندیشه­ای برگرفته از آیین هندو، زردتشت، یهود، گنوسی و یا از باورهای اعراب جاهلی می­دانند و برخی دیگر نیز آن را آموزه­ای نوپدید در سده­های دوّم به بعد می­دانند. برای پاسخ به این اتهامات، پژوهش­های فراوانی صورت گرفته است که غالباً با رویکرد کلامی و با هدف اثبات رجعت به­عنوان یک اعتقاد شیعی هستند که به­نظر ما این نمی­تواند اتهام مخالفان را که اساساً مربوط به انقطاع تاریخی و یا وارداتی بودن این آموزه است را به­طور کامل پاسخ دهد؛ از این­رو، در این نوشتار با روش تاریخ کلامی به بررسی منابع وحیانی و گزارش­های تاریخی در سده نخست هجری پرداخته و نشان داده­ شد که اصل رجعت و بازگشت انسان پس از مرگ، علاوه ­بر این­که  در قرآن و سنّت نبوی قابل ریشه­یابی است، این آموزه به­معنای اصطلاحی آن نیز در روایات اهل­بیت علیهم­السلام در سده نخست هجری نیز مطرح شده و در میان اصحاب و پیروان اهل­بیت علیهم­السلام نیز باورمندانی داشته است. این نتایج ما را به اصالت تاریخی آموزه رجعت در سده نخست هجری، با محوریّت قرآن و اهل­بیت علیهم­السلام می­رساند.
 
کلیدواژه‌ها

موضوعات