فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

پاسخ به شبهات ابن تیمیه پیرامون حدیث ردّ الشمس با تکیه بر آراء اهل سنت

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر مؤسسه مطالعات حکمرانی فرهنگی ـ اجتماعی
2 دانش پژوه سطح چهار موسسه سراج منیر توحید
3 دانشیار گروه مذاهب کلامی دانشگاه ادیان و مذاهب
10.22034/ftk.2025.2027125.1627
چکیده
ماجرای ردّ الشمس یکی از فضایل امیرالمؤمنین علیه­السلام در تاریخ و روایات است. ابن­تیمیه، این مسئله را از جنبه­های متعدّد، نقد کرده است. وی معتقد است افرادی که این مسئله را نقل کرده­اند، صلاحیت لازم برای تشخیص حدیث صحیح از غیرصحیح را ندارند و نقل آن­ها اعتبار ندارد. همچنین معتقد است که بر اساس نظر حدیث­شناسان، افرادی که این روایت را نقل کرده­اند، ضعیف هستند و روایات آنان از درجه اعتبار، ساقط است. در اشکالی دیگر تصریح می­کند که بازگشت خورشید، هیچ فضیلتی را ثابت نمی­کند؛ زیرا اگر قضا شدن نماز به تقصیر مکلّف باشد، ضروری است که مکلّف از این تقصیر توبه کند و اگر فوت وقت نماز بدون تقصیر مکلّف باشد، نیازی به بازگشت خورشید برای اعاده نماز نیست و تنها لازم است که مکلّف نماز خود را قضا کند. ابن­تیمیه در نهایت به این نکته اشاره می­کند که ناقل این روایت (اسماء بنت عمیس)، در هنگام وقوع این ماجرا در حبشه بوده و نمی­تواند این روایت را نقل کرده باشد. با دقت­نظر و تفحّص در آثار به جامانده از علمای اهل­تسنّن دریافته می­شود که تمامی ادّعاهای ابن­تیمیه بی­اساس است. علمای بسیاری از دیرباز نه تنها به صحّت این حدیث اذعان کرده­اند، بلکه روات این روایت را قابل اعتنا دانسته­اند. همچنین آنان معتقدند که صرف وقوع ردّ الشمس، علاوه بر این­که می­تواند فضیلتی خاص در مورد امیرالمؤمنین علیه­السلام محسوب شود، می­تواند به­عنوان معجزه­ای از معجزه­های پیامبر اکرم قلمداد شود. علاوه بر این­که برخی از علمای تسنّن اذعان داشته که در زمان وقوع ردّ الشمس، اسماء بنت عمیس در مدینه، حضور داشت.
 
کلیدواژه‌ها

موضوعات