1
دکترای تخصصی، استادیار گروه ادیان موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) و عضو انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم
2
طلبه حوزه علمیه قم
10.22034/ftk.2025.2049396.1701
چکیده
مسئله تعارض علم و دین همواره از چالشبرانگیزترین مباحث میان فیلسوفان علم و دین بوده است. یکی از مهمترین جنبههای این مسئله که کمتر بدان پرداخته شده است، ابعاد معرفتشناختی آن است. در این پژوهش با روش تبیینی- تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که آیا از منظر معرفتشناسی میتوان راهحلی برای برونرفت از چالش علم و دین ارائه کرد؟ در این مقاله تلاش شده است تا ابتدا نظریّات مخالف و رقیب را مورد مناقشه قرار گرفته و سپس به تبیین چگونگی این مسئله پرداخته شود. یکی از مهمترین نظریّات مخالف، انحصار معرفت تجربی است که اشکالات فراوانی همچون بیاعتباری گزارههای ریاضی، پیشفرضهای اجتنابناپذیر در نظریّات علمی، پارادوکس ادّعای تجربهگرایان، قلمرو محدود معرفت تجربی، بدان وارد است. نظریّاتی همچون تز استقلال علم و دین و کثرتگرایی متدیک علوم نیز از کارآمدی لازم برای رفع تعارض برخوردار نیستند؛ زیرا عرصه دین را به شدّت محدود میکنند و مکملیّت علم و دین را زیر سؤال میبرند. امّا کثرتگرایی معرفتشناختی بهصورت تفکیک و شناسایی دقیق موضوعات علوم میتواند تعارض علم و دین را بهصورت بنیادین حل کند. گر چه تعارضات بدوی و ابتدایی که قابلتوجیه عقلانی و علمی هستند را نفی نمیکند.
صانعی,مرتضی و داستانی,فریبرز . (1404). کثرتگرایی معرفتشناختی بهمثابه راهحل پیشنهادی برای برونرفت از چالش تعارض علم و دین. فصلنامه تحقیقات کلامی, 13(50), 141-164. doi: 10.22034/ftk.2025.2049396.1701
MLA
صانعی,مرتضی , و داستانی,فریبرز . "کثرتگرایی معرفتشناختی بهمثابه راهحل پیشنهادی برای برونرفت از چالش تعارض علم و دین", فصلنامه تحقیقات کلامی, 13, 50, 1404, 141-164. doi: 10.22034/ftk.2025.2049396.1701
HARVARD
صانعی مرتضی, داستانی فریبرز. (1404). 'کثرتگرایی معرفتشناختی بهمثابه راهحل پیشنهادی برای برونرفت از چالش تعارض علم و دین', فصلنامه تحقیقات کلامی, 13(50), pp. 141-164. doi: 10.22034/ftk.2025.2049396.1701
CHICAGO
مرتضی صانعی و فریبرز داستانی, "کثرتگرایی معرفتشناختی بهمثابه راهحل پیشنهادی برای برونرفت از چالش تعارض علم و دین," فصلنامه تحقیقات کلامی, 13 50 (1404): 141-164, doi: 10.22034/ftk.2025.2049396.1701
VANCOUVER
صانعی مرتضی, داستانی فریبرز. کثرتگرایی معرفتشناختی بهمثابه راهحل پیشنهادی برای برونرفت از چالش تعارض علم و دین. FTK, 1404; 13(50): 141-164. doi: 10.22034/ftk.2025.2049396.1701
