تحلیلی انتقادی بر گزارشی مشیر به سیزده امام در الکافی و ترجیح نقل کمال­الدین بر آن (با محوریّت دیدگاه کلامی-حدیثی آیت الله صافی گلپایگانی «ره»)

شهبازیان, محمد; زارع, مهدی

doi:10.22034/ftk.2025.2024588.1610

تحلیلی انتقادی بر گزارشی مشیر به سیزده امام در الکافی و ترجیح نقل کمالالدین بر آن (با محوریّت دیدگاه کلامی-حدیثی آیت الله صافی گلپایگانی «ره»)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

محمد شهبازیان ¹

مهدی زارع ²

¹ دکترای تخصصی، استادیار پژوهشکده مهدویت و آینده پژوهی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم

² دکترای تخصصی، استاد یار گروه معارف دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول

10.22034/ftk.2025.2024588.1610

چکیده

گزارش هایی درباره ائمه اثناعشر در الکافی ذکر شده است که برخی از آنان دارای متنی مجمل و متشابه اند. یکی از این گزارش‌ها، از طریق اصبغ ‌بن ‌نباته ذکر شده‌ ‌است. شهرت این ‌روایت به ‌دلیل وجود دو فراز: «من ظهر الحادی‌عشر من ولدی» و «کم تکون الحیرة، ستة ‌ایام ‌ أو ستة ‌أشهر أو ست ‌سنین» است که منجر به برداشت‌های مخالف با آموزه -های قطعی امامیه توسّط مخالفانی همچون «زیدیه»، «وهابیت» و مدّعیانی دروغین مانند احمد اسماعیل ‌بصری (مدعی یمانی) شده ‌است. شارحان حدیث تلاش ‌نمودهاند تا به ‌تبیین آن ‌پرداخته و تعارض ظاهری میان این دو فراز با آموزههای قطعی امامیه را رفع کنند؛ امّا آیتالله صافی گلپایگانی، بر خلاف دیگر شارحان حدیث، اقدام به توجیه متن و یافتن وجه ‌جمعی میان گزارش‌های معارض نکردهاند، بلکه به حجیّت نداشتن گزارش الکافی قائل شده‌اند. نتایج حاصله مقاله چنین ‌است که آیتالله صافی گلپایگانی برخلاف نگرشهای توجیهکننده گزارش «الکافی»، متن این کتاب را مخالف آموزه‌های قطعی کلامی امامیه مانند «انحصار عدد ائمه» و «عدم بداء در زمان غیبت» دانسته و با ورود به مبانی فقهالحدیث، به نقل شیخ ‌صدوق در کمال ‌الدین ـ که مبرّا از اشکالات وارده و ترجیح سندی است ـ اعتنا نمودهاند. این ‌نوشتار، با روش پژوهش تلفیقی و نوع دادهپردازی توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای به تبیین گزارش و تحلیل آن پرداخته ‌است.

کلیدواژه‌ها

سیزده امام، الکافی،کمال الدین، صدوق، صافی گلپایگانی، فقه

؛ ؛ الحدیث

موضوعات