انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه فصلنامه تحقیقات کلامی 2345-3788 12 47 2025 02 19 بررسی و نقد نظریّه بیعت اختیاری امیر مؤمنان با خلفا و پیامدهای آن در «مذهب شیعه» دونالدسن 87 106 722179 10.22034/ftk.2024.2010865.1546 FA محمد کاظم اسماعیلی دانش‌‌آموخته سطح چهار امام‌شناسی، دانشجوی دکتری دانشگاه معارف حسن رضایی هفتادر دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران Journal Article 2024 05 02 دونالدسن از جمله مستشرقانی است که کتابی با عنوان «<em>مذهب شیعه</em>» نگاشت و هنوز در مطالعات شیعه‌پژوهی، مستند و مرجع قرار می‌گیرد؛ از این رو، بررسی و تحلیل دیدگاه‌های وی، جهت انتقال صحیح معارف تشیّع در غرب، ضروری به نظر می‌رسد. از جمله مباحث چالش‌برانگیز که وی بر آن تأکید نموده است، بیعت حضرت علیj با خلفا است که نتایجی را بر آن بنا نموده است؛ از جمله منصب مشاور خلیفه، احترام و روابط دوستانه و همکاری با خلفا. نگاشته پیش‌رو، با روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی و نقد فرازهایی از فصل دوّم کتاب پرداخته است. در نقدهای کلی، شیوه پژوهش نگارنده، گزارش مطالب بدون استناد، بهره‌گیری از منابع نامعتبر و تحلیل‌های نادرست، از کاستی‌های نوشته وی شمرده شد؛ همچنین در نقد محتوایی به دست آمد<br />که اصل وقوع بیعت، محلّ تردید و بر فرض تحقّق، اجباری یا مصلحت‌اندیشانه بوده است. مشورت‌ها و همکاری‌های محدود نیز بر اساس وظایف امام برای حفظ اساس اسلام، ارشاد و دفاع از حق ستمدیده، تحقّق یافته است، از این رو، ادّعای وقوع بیعت اختیاری و پیامدهای آن از سوی نگارنده <em>مذهب شیعه</em>، محلّ نقاش است. <strong> </strong> https://www.tkalam.ir/article_722179_fe5ecc797c34f1d0b562b6a6fa80a9c4.pdf