قرینۀ خارجی مؤثر در فهم معنای احادیثِ «الإمام لا یغسله إلا الإمام»؛ پاسخی به شبهۀ واقفیه در امامتِ امام رضا (ع)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

طلبه سطح 3 حوزه علمیه قم- دانشجوی ارشد علوم قرآن و حدیث پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

در شماری از روایات آمده است که فقط امام (ع) غسل امامِ پیشین را انجام می‌دهد. فرقۀ واقفیه از این روایات برای القای شبهه در امامتِ امام رضا (ع) استفاده کرده‌اند؛ چرا که ایشان در هنگام غسل پدر، در شهری بسیار دور بوده و به طور طبیعی امکان حضور نداشتند. باید توجه داشت که اشکال‌هایی از درونِ این روایات نسبت به دلالتِ آن‌ها بر نشانۀ امامت وجود دارد. این مقاله، با توجه به وجود این تردیدها در درونِ روایاتِ غسل امام، به سراغ احادیثی رفته است که از یک سو، تردیدی در دلالتِ آن‌ها بر نشانۀ امامت نیست و از سویی دیگر، به صورت یک‌جا به ذکر چندین نشانۀ امامت پرداخته‌اند. با درنگ در تمامیِ این احادیث که متعلق به امامانِ گوناگون است و به روایت راویان گوناگون نقل شده و در منابع مختلفی نیز آمده است، روشن شد که در هیچ کدام از آن‌ها، هیچ اشاره‌ای به موضوع غسلِ امام به عنوان یک نشانۀ امامت نشده است. این مسئله یک قرینۀ خارجی مهم است که می‌تواند ابهام‌ها را در دلالتِ این روایات بر نشانۀ امامت بیش‌تر -کند. هنگامی که این قرینۀ خارجی را به اشکال‌های داخلیِ روایاتِ غسل امام ضمیمه می‌کنیم، آشکار می‌شود که روایات غسلِ امام بیانگر نشانۀ امامت نبوده‌اند و در نتیجه، توانایی ایجاد اشکال در امامتِ امام رضا (ع) را ندارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات