اندیشه امامت و جانشینی پیامبرJ، از جمله مهم‌‌ترین و بنیادی‌‌ترین مباحث کلامی در طول تاریخ اسلام است. این مسئله به خاطر ابعاد گسترده کلامی، فقهی و سیاسی آن همیشه محل بحث و گفت‌وگوی دین‌پژوهان و اسلامش‌ناسان بوده است. به‌تازگی برخی در مقام دفاع از صحابه و برای اثبات مشروعیّت خلافت خلیفه دوم، به یک گزارش تاریخی (یعنی ازدواج شهربانو و امام حسینj) استناد کرده‌‌اند. این مسئله علاوه بر بُعد تاریخی، ابعاد فقهی و کلامی نیز دارد. نوشتار حاضر، پژوهشی کیفی مبتنی بر تحلیل محتوای عرفی بر پایه مدارک و استنادهای تاریخی و کتابخانه‌‌ای است که در آن نسبتِ دو متغیّر «ازدواج شهربانو» و «خلافت خلیفه دوم»، بررسی و دیدگاه مذکور، نقد و تحلیل شده است. سؤال اصلی پژوهش، مربوط به نسبت تاریخی، فقهی و کلامی ازدواج شهربانو با خلافت خلیفه دوم است که با مراجعه به اسناد و مدارک فریقین روشن گردید که بین این دو متغیّر، نسبتی که بتواند خلافت خلیفه دوم را به اثبات برساند، وجود ندارد.
