فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

مرجعیت علمی قرآن در قلمرو معرفتی علم کلام

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه مدرسه معصومیه خواهران قم
2 عضو هیئت علمی و استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
10.22034/ftk.2025.2061026.1738
چکیده
تعیین حدود و قلمرو معرفتی هر علمی، در گرو تبیین دقیق مفاهیم بنیادین تصوّری و مسائل اساسی تصدیقی تشکیل‌دهنده آن علم است. این پژوهش، با تمرکز بر مرجعیّت علمی و اثرگذاری معنادار قرآن در علم کلام، به بررسی نقش محوری کتاب الهی در شکل‌دهی، اصلاح و توسعه ساحت‌های معرفتی علم کلام و نیز تولید یا بازتعریف موضوع و اهداف علم کلام می‌پردازد. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است و بر مبنای تحلیل گزاره‌های قرآنی و بهره‌گیری از چهارچوب‌ نظری منشور مرجعیّت علمی قرآن سامان یافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن‌‌کریم از رهگذر مرجعیّت تأسیسی، استلهامی، استکمالی و حکمیّتی، نه‌تنها در تولید مفاهیم جدید و طرح مسائل نوپدید کلامی نقش دارد، بلکه جهت‌گیری‌های معرفتی علم کلام را متحوّل می‌سازد؛ از این ‌رو، بدون بهره‌گیری از مرجعیّت علمی قرآن، علم کلام در تحقّق غایت هدایت‌محور خود ناتمام خواهد بود و بازگشت به قرآن به‌مثابه منبع معرفتی مستقل، شرط ضروری برای بازسازی عقلانی و تمدن‌ساز دانش کلام است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات