برهان امکان و وجوب، از دیرباز نقشی محوری در منظومه خدایابی فلسفی و کلامی ایفا کرده است. این استدلال، با تکیه بر تمایز میان «امکان» و «وجوب» وجود، درصدد تبیین ضرورت وجود واجبالوجود است. مقاله حاضر، ضمن بررسی سیر تحول این برهان در تاریخ اندیشه فلسفی تا دوره معاصر، به تحلیل دیدگاههای اندیشمندانی از فارابی، ابنسینا، شیخ اشراق، خواجه نصیرالدین طوسی، ملاصدرا، حکیم سبزواری و علامه طباطبایی میپردازد. در این پژوهش، تقریرهای مختلف این برهان به صورت تحلیلی و مقایسه ای بررسی شده و نوآوریهای و ظرایف فکری هر یک از فلاسفه تحلیل گردیده است. افزون بر این، با رویکردی تطبیقی، نسبت این برهان با برخی آیات قرآنکریم تبیین میشود. یافتهها نشان میدهد که هر یک از فلاسفه با تقریری خاص، در تبیین و غنای این برهان سهمی شایان ایفا کردهاند و تطبیق قرآنی، زوایای تازهای از آن را آشکار ساخته و بر جایگاه آن در نظام اندیشه اسلامی تأکید میورزد.
ایزدی,محسن و نکونام,سعیده . (1405). تحلیل تطبیقی برهان امکان و وجوب از تطور فلسفی تا شواهد قرآنی. فصلنامه تحقیقات کلامی, 14(52), 47-68. doi: 10.22034/ftk.2026.2065943.1756
MLA
ایزدی,محسن , و نکونام,سعیده . "تحلیل تطبیقی برهان امکان و وجوب از تطور فلسفی تا شواهد قرآنی", فصلنامه تحقیقات کلامی, 14, 52, 1405, 47-68. doi: 10.22034/ftk.2026.2065943.1756
HARVARD
ایزدی محسن, نکونام سعیده. (1405). 'تحلیل تطبیقی برهان امکان و وجوب از تطور فلسفی تا شواهد قرآنی', فصلنامه تحقیقات کلامی, 14(52), pp. 47-68. doi: 10.22034/ftk.2026.2065943.1756
CHICAGO
محسن ایزدی و سعیده نکونام, "تحلیل تطبیقی برهان امکان و وجوب از تطور فلسفی تا شواهد قرآنی," فصلنامه تحقیقات کلامی, 14 52 (1405): 47-68, doi: 10.22034/ftk.2026.2065943.1756
VANCOUVER
ایزدی محسن, نکونام سعیده. تحلیل تطبیقی برهان امکان و وجوب از تطور فلسفی تا شواهد قرآنی. FTK. 1405;14(52):47-68. doi: 10.22034/ftk.2026.2065943.1756
