فصلنامه تحقیقات کلامی

فصلنامه تحقیقات کلامی

نقد و بررسی ممیزات سحر از معجزه از دیدگاه متکلمین

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
دانش‌‌آموخته سطح 4، مؤسسه معارف اهل بیت علیهم السلام، قم
10.22034/ftk.2026.2065739.1755
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی انتقادی ممیّزات سحر و معجزه از دیدگاه متکلّمان می‌پردازد. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای، نشان داده می‌شود که معیارهای سنّتی مطرح‌‌شده از سوی متکلّمان برای تشخیص معجزه ناکافی هستند. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که حتّی اگر معجزه و سحر در مقام ثبوت تفاوت ماهوی داشته‌ باشند، امّا در مقام اثبات و از منظر معرفت‌شناختی، راهی قطعی برای تمایز میان آن‌ها وجود ندارد. در این راستا، مقاله، قاعده «قبح اضلال» را به‌‌عنوان مبنایی عقلانی برای اعتماد به ادّعای نبوّت معرّفی می‌کند. بر اساس این نظریّه، اگر مدّعی نبوّت دروغگو باشد، حکمت الهی اقتضا می‌کند که خداوند مانع از گمراهی مردم شود. این مفهوم می‌تواند به‌‌عنوان تضمینی الهی برای باور به انبیا مورد استناد قرار گیرد؛ هر چند نیازمند بسط بیشتر در حوزه معرفت دینی است. پژوهش حاضر از یک‌سو، نقدی بر دیدگاه‌های سنّتی در تمایز سحر و معجزه محسوب می‌شود و از سوی دیگر، راهکاری معرفتی برای حلّ این معضل ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات