2
دکترای فلسفه دین و عضو هیأت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
3
دکترای زبان و ادبیات فارسی و عضو هیأت علمی دانشگاه بینالمللی امام رضا علیه السلام
10.22034/ftk.2026.2071071.1776
چکیده
با توجّه به حجم قابل توجّه آثار ترجمه در ادبیات کودک و نوجوان ایران (حدود نیمی از انتشارات از سال ۱۳۹۷)، نقد محتوایی این آثار برای پاسداشت هویّت فرهنگی و باورهای نسل آینده ضروری است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخصههای کلیدی و مسئلهساز اومانیسم سکولار در این آثار و ارائه چارچوبی برای ناقدان ادبیات کودک از منظر تربیت اسلامی، انجام شده است. مؤلّفههای اصلی اومانیسم سکولار شامل «انسانمحوری»، «لذّتمحوری»، «منفعتطلبی»، «خودمحوری»، «اعتقاد به خدای بدون مداخله»، «انکار ماوراءالطبیعه» و «آزادی بیقید و شرط» از طریق بررسی بیانیههای اومانیستی استخراج گردید. سپس با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، نمونههایی از کتابهای پرفروش ترجمهشده، ویژۀ گروه سنی ۹ تا ۱۲ سال، از جمله مجموعه خانهدرختی، جودی دمدمی، ماتیلدا و داستانهای خوب برای دختران بلندپرواز بررسی گردید. یافتهها نشان میدهد که تأکید افراطی بر تواناییهای فردی و خودبسندگی، حذف یا کمرنگسازی نقش خداوند و امور معنوی، عادیسازی لذّتجویی و منفعتطلبی حتّی به قیمت زیرپا گذاشتن اصول اخلاقی و ترویج آزادی نامحدود فردی، از مضامین رایج در این آثار است. این پژوهش ضمن تبیین این شاخصهها، به دنبال آگاهیبخشی به ناقدان، ناشران، مربیان و والدین برای انتخاب آگاهانهتر آثار برای کودکان و نوجوانان و پیشگیری از تأثیرهای نامطلوب این جهانبینی بر هویت دینی آنان است.
