1
استادیار گروه فلسفه و کلام پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (ع)
2
استادیار گروه فلسفه و کلام پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (ع).
10.22034/ftk.2026.2088673.1828
چکیده
گسترش ادبیات انتقادی ضد مبانی کلامی و تاریخی تشیع، به‌ویژه در آثاری با ادّعای دانشگاهی همچون اصول مذهب الشیعة الإمامیة الاثنی عشریة، نوشته ناصر القفاری، ضرورت واکاوی روش‌شناختیِ سازوکارهای استدلالی به‌کاررفته در این متون را دوچندان می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، صورت‌بندی منطقی و تحلیل الگوهای مغالطی در مقام نقد دیدگاه‌های شیعی و ارائه چارچوبی نظام‌مند برای پاسخ‌گویی علمی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد منطق صوری و تحلیل گفتمان انتقادی است. داده‌ها از طریق استخراج نمونه‌های استدلالی، صورت‌بندی قیاسی آن‌ها و سنجش اعتبار صوری و مادی مورد واکاوی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که قفاری در مقام ابطال یا تضعیف ادّله شیعه، پانزده نوع مغالطه شناخته‌شده را در سه کارکرد اصلی به‌کار برده است: نخست، مغالطات توقف‌دهنده گفتوگو همانند ابهام‌پنداری، تکذیب بدون برهان و تقلیل‌گرایی. دوّم، مغالطات بی‌اعتبارسازی پیش از نقد، مانند انگیزه‌خوانی، حمله شخصی، مغالطه منشأشناختی و برچسب‌زنی کاذب و سوّم، مغالطات تحریف ساختار نقد، شامل پهلوان‌پنبه، ارزیابی یک‌سویه، مناقشه در مثال و پرسش مرکّب. برای هر مغالطه، ساختار منطقی ترسیم، خطای استدلالی تبیین و راهبرد پاسخ در سه سطح منطق‌دانان، ناقدان معاصر و چارچوب پیشنهادی مبتنی بر تجربه پژوهشی ارائه شده است. نتایج حاکی از آن است که بخش عمده‌ای از نقدهای مطرح‌شده، به‌جای تکیه بر ادّله برهانی، متّکی به ترفندهای اقناعی و مغالطی بودن پشتوانه منطقی است. چارچوب روش‌شناختی ارائه‌شده، نه‌تنها الگویی تکرارپذیر برای مواجهه علمی با ادبیات مشابه فراهم می‌آورد، بلکه با گذار از جدال‌های محتوایی به نقد ساختاری، زمینه را برای گفتوگوی میان‌مذهبی مستند و عاری از پیش‌داوری هموار می‌سازد.
شاکر، محمدتقی و احمدی، عبدالهادی. (1405). تحلیل ساختاری مغالطات مقام نقد ناصر القفاری و ارائه چارچوب پاسخ‌گویی علمی. فصلنامه تحقیقات کلامی، 14(53)، 71-96. https://doi.org/10.22034/ftk.2026.2088673.1828
MLA
شاکر، محمدتقی, و احمدی، عبدالهادی. "تحلیل ساختاری مغالطات مقام نقد ناصر القفاری و ارائه چارچوب پاسخ‌گویی علمی", فصلنامه تحقیقات کلامی, 14, 53, 1405, 71-96. doi: 10.22034/ftk.2026.2088673.1828
HARVARD
شاکر محمدتقی, احمدی عبدالهادی. (1405). 'تحلیل ساختاری مغالطات مقام نقد ناصر القفاری و ارائه چارچوب پاسخ‌گویی علمی', فصلنامه تحقیقات کلامی, 14(53), pp. 71-96. doi: 10.22034/ftk.2026.2088673.1828
CHICAGO
محمدتقی شاکر و عبدالهادی احمدی, "تحلیل ساختاری مغالطات مقام نقد ناصر القفاری و ارائه چارچوب پاسخ‌گویی علمی," فصلنامه تحقیقات کلامی, 14 53 (1405): 71-96, doi: 10.22034/ftk.2026.2088673.1828
VANCOUVER
شاکر محمدتقی, احمدی عبدالهادی. تحلیل ساختاری مغالطات مقام نقد ناصر القفاری و ارائه چارچوب پاسخ‌گویی علمی. FTK. 1405;14(53):71-96. doi: 10.22034/ftk.2026.2088673.1828
